Jak przygotować projekt graficzny do druku

Workflow projektu – od pomysłu do finalnego pliku

Start: szablon zamiast pustej kartki

Zanim otworzysz program graficzny – wejdź na stronę specyfikacji i pobierz odpowiedni szablon. Trzymamy je w dwóch wariantach: PDF do podglądu wymiarów i ZIP z plikami roboczymi (CDR, TIF, PDF). Pracujesz na pliku z szablonu – wymiary, marginesy, miejsca łamów są już ustawione za Ciebie. Nie warto rzeźbić własnej formatki od zera, bo różnica jednego milimetra to potencjalna katastrofa na 500-sztukowym nakładzie.

Linie z szablonu – co znaczą

W każdym pliku zobaczysz cztery rodzaje linii pomocniczych w różnych kolorach:

• Czerwona, przerywana – to dokąd ma wyjść grafika (linia spadu, 3 mm „nadmiaru" poza format docelowy).
• Niebieska – to tu nóż przechodzi (format netto, ostateczny wymiar produktu).
• Zielona – bezpieczny obszar dla tekstu, logo i wszystkiego, co nie może się przyciąć.
• Inne (np. fioletowe, przerywane kropki) – linie zgięć dla produktów składanych (digipacki, ecopacki, ulotki).

Te linie służą Tobie podczas projektowania. Przed eksportem skasuj je wszystkie – w finalnym pliku ma być sama grafika, bez żadnych dodatków. Drukarnia sama kontroluje cięcie, łamanie i bigowanie.

Teksty i kluczowe elementy

• Logo, hasła, dane teleadresowe – wszystko to do środka zielonej linii.
• Minimalny margines od krawędzi (linii cięcia): 5 mm dla zwykłych formatów, 8–10 mm dla materiałów szytych (książeczki, broszury) – strona wewnętrzna w pliku to nie ta sama strona po oprawie.
• Linia łamu jest miejscem zginania – tekst lecący przez taką linię się złamie dosłownie. Trzymaj się z dala.

Kolory: jak ujarzmić CMYK

Cały dokument w CMYK. Konwersję najlepiej zrobić na samym końcu, mając przed oczami panel preview – wtedy widzisz, jak zmieniają się kolory zanim plik trafi do nas.

Drobne czarne teksty: ustaw 100% K i 0% pozostałych składowych. Im więcej farb pokrywa się na cienkiej literce, tym większe ryzyko, że się rozjadą (paserowanie nie jest idealne). Duże czarne aple: czysta, stuprocentowa czerń na sporej powierzchni wygląda jak ciemna szarość – szczególnie w offsecie. Dorzucamy wtedy domieszki innych farb, żeby uzyskać głęboką czerń: C30 M30 Y30 K100 (łącznie 190%). Tak zwana „bogata czerń" (rich black) wygląda diametralnie inaczej niż samodzielne 100% K.

Bitmapy: TIFF zamiast JPG

Zdjęcia, fototypografia, grafiki rastrowe – zapisuj w TIFF z kompresją LZW, w trybie CMYK, w jednej warstwie. JPG i GIF to formaty stratne – każde otwarcie i zapis odejmują trochę jakości. TIFF LZW jest bezstratny i nieco mniejszy niż nieskompresowany.

Rozdzielczość 300 dpi mierzy się w docelowej skali. Czyli jeśli zdjęcie ma być w druku 10 × 10 cm – potrzebuje co najmniej 1181 × 1181 pikseli. Powiększanie pliku w programie graficznym (resampling w górę) nie naprawia brakującej rozdzielczości, tylko interpoluje piksele. Drobne logo, mikrotypografia – celuj w 600 dpi.

Efekty specjalne – kiedy spłaszczyć

Cienie, przezroczystości, gradienty, tryby mieszania – wszystkie efekty bazujące na kanale alfa potrafią się dziwnie zachować, kiedy plik wektorowy trafia do RIP-a produkcyjnego. Reguła awaryjna: jeśli używasz tych efektów w projekcie wektorowym i finalnie eksportujesz do PDF – spłaszcz przezroczystości (Illustrator: Object → Flatten Transparency, ustawienie High Resolution). Jeszcze bezpieczniej: efekt bitmapowy → eksport jako TIFF CMYK 300 dpi → wkomponowanie z powrotem do projektu jako zwykła grafika.

Format pliku, który chcemy dostać

Pierwszy wybór:

• PDF/X-1a:2001 lub zwykły PDF – CMYK, fonty osadzone albo zamienione na krzywe, bitmapy w 300 dpi.
• TIFF CMYK 300 dpi, jedna warstwa, kompresja LZW.

Akceptowane po uzgodnieniu:

• CDR z CorelDRAW do wersji X6 – fonty na krzywe, bitmapy CMYK 300 dpi.
• EPS / AI z Illustratora do CS6 – to samo.

Wersje nowsze niż X6 / CS6 mogą się otworzyć z artefaktami – w razie wątpliwości zrób eksport do PDF i wyślij ten plik.

Lakier wybiórczy (UV)

Lakier wybiórczy jest dostępny przy wybranych digipackach (widać w kalkulatorze). Lakier punktowy to osobny plik maski w jednym kolorze (typowo czerni). Czarny obszar = miejsce, gdzie ma być lakier; biały = obszar bez. Minimalna grubość lakierowanej linii albo elementu to 0,35 mm (cieńsze nie złapią się rastra). Pasowanie lakieru wobec druku ma tolerancję ±1 mm – nie używaj lakieru jako precyzyjnego obrysu wokół drobnej grafiki, bo może „uciec" o pół milimetra w bok.

Lista zakazów (czego nie robić)

• Nie dorzucaj znaczników drukarskich (paserów, skali kolorów, linii cięcia) do gotowego pliku – dodaje je nasz system produkcyjny.
• Nie zostawiaj linii pomocniczych z szablonu – to było pomocą podczas projektowania, nie częścią finalnej grafiki.
• Nie eksportuj z nieprzekonwertowanymi fontami, jeśli nie masz pewności, że są w pliku osadzone.
• Nie używaj linii cieńszych niż 0,2 pkt – mogą zniknąć w druku albo wyjść strzępiaste.
• Nie wysyłaj plików w RGB ani z bitmapami niżej niż 300 dpi – patrz wyżej.

Nadruki na CD/DVD – czego pilnować

Druk na powierzchni płyty rządzi się trochę innymi prawami niż druk na papierze. Najważniejsze: nie drukujesz na białym, tylko na lustrzanej, srebrnej powierzchni nośnika. Wszystko, co napiszemy poniżej, zazwyczaj wpływa na to, jak ostatecznie wygląda zaprojektowany kolor.

Format dokumentu

• Płyta CD/DVD standardowa (12 cm): plik roboczy 120 × 120 mm, w obrębie którego umieszczasz grafikę do obszaru nadruku.
• Mini-format (8 cm): plik roboczy 80 × 80 mm.
• Przyślij pełny kwadrat – bez zaznaczeń, wybrań i przycinania do kształtu płyty. Kształt płyty, otwór centralny i obszary nieprzeznaczone do druku obsługujemy sami.
• Projektując pamiętaj, że środek płyty zajmuje otwór, a narożniki kwadratu nie wchodzą na obszar zadruku – nie umieszczaj tam elementów, na których Ci zależy.
• Po przycięciu wysyłamy grafikę do Twojej akceptacji – produkcja rusza dopiero po niej.
• Bez paserów, skali kolorów i obrysu – drukarka pozycjonuje płytę mechanicznie.

Trzy technologie nadruku – kiedy która

Offset. Standardowa metoda przy tłoczeniu. Pełen kolor CMYK z mocnymi czerniami, najlepsza powtarzalność barw między płytami w nakładzie.

Sitodruk. Wybierany, gdy zależy nam na kolorach Pantone. Daje intensywne kolory pełne (np. flat-color logo), naturalnie głęboką czerń bez „rich black" trików.

Druk cyfrowy UV. Sensowny przy mniejszych nakładach (od 10 szt.). Czterokolorowy CMYK z białym podkładem, bez Pantonów. Idealny do projektów testowych, krótkich serii promocyjnych, prototypów.

Białe podłoże, czyli dlaczego bez podkładu jest źle

Srebrna powierzchnia płyty nie wchłania farby tak jak biały papier. Bez warstwy bieli pod grafiką, wszystkie kolory zostają zmieszane z metalicznym tłem – róż przechodzi w jasny brzoskwiniowy, jasna żółta znika prawie zupełnie. Dlatego standardowo drukujemy biały podkład pod całość projektu.

Czasem chcesz świadomie wykorzystać srebro jako element designu (logo metaliczne, akcent dekoracyjny). Wtedy przygotuj indywidualną maskę bieli – wskaż obszary, gdzie podkład nie ma być drukowany. Pokaże się tam naturalna powierzchnia płyty.

Dlaczego kolory płyty i opakowania się różnią

Klient widzi kolor na pudełku i mentalnie oczekuje tego samego koloru na samej płycie. To pułapka, w którą wpada wielu projektantów: ustawia identyczny kolor tła dla okładki digipacka i dla płyty – a w druku te dwie powierzchnie wyglądają zauważalnie inaczej.

Powód jest fizyczny: karton chłonie farbę inaczej niż polikarbonatowa płyta. Nawet ten sam Pantone wydrukowany sitodrukiem na obu powierzchniach da dwa różne odcienie. Bezpieczniej zaprojektować całość komplementarnie – kolory dopełniające się, nie kopia tego samego.